Εγκύκλιος ΕΑΕΕ : Ν.5281/2026 του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας για την αναμόρφωση του πλαισίου αντιμετώπισης των φυσικών καταστροφών

Σε συνέχεια της με αριθμό 25.172/19.1.2026 εγκυκλίου μας και της δημόσιας διαβούλευσης που προηγήθηκε, θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι δημοσιεύθηκε ο νόμος 5281/2026 (ΦΕΚ Α΄28) του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τίτλο «Ενεργή μάχη: Ολοκληρωμένη αναμόρφωση του συστήματος πρόληψης, ετοιμότητας και απόκρισης έναντι δασικών πυρκαγιών και λοιπών φυσικών, τεχνολογικών ή ανθρωπογενών καταστροφών – Πρόβλεψη μηχανισμών άντλησης επιχειρησιακών διδαγμάτων – Ενίσχυση της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού – Αναβάθμιση Πυροσβεστικής Ακαδημίας – Ρυθμίσεις θεμάτων αρμοδιότητας Γενικής Γραμματείας Αποκατάστασης Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής – Τροποποιήσεις ν. 4662/2020, ν. 4555/2018, ν. 4797/2021 και ν. 5116/2024» (εδώ).

Πρόκειται για εκτενές κείμενο που επιχειρείτην αναμόρφωση του συστήματος πρόληψης, ετοιμότητας και απόκρισης έναντι φυσικών καταστροφών με την επικαιροποίηση του νομοθετικού πλαισίου και την ενίσχυση των φορέων που σχετίζονται με την διαχείριση κρίσεων.

Σε σχέση με το υπό διαβούλευση κείμενο, τα άρθρα ασφαλιστικού ενδιαφέροντος δεν παρουσιάζουν αλλαγές.

▪ Στο άρθρο 131 του νόμου προβλέπεται ότι αποκλειστικά για τον σκοπό της διενέργειας της εκτίμησης και της καταγραφής των ζημιών, της διαπίστωσης των προϋποθέσεων χορήγησης κρατικής αρωγής και της καταβολής της, αναζητούνται και διασταυρώνονται από τη Γενική Γραμματεία Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής και τους Ο.Τ.Α. β’βαθμού, είτε μέσω διαλειτουργικότητας είτε με κάθε άλλο πρόσφορο μέσο, στοιχεία αιτούντων κρατικής αρωγής (φυσικών ή νομικών προσώπων) που είναι διαθέσιμα στην ΑΑΔΕ, στον ΕΛΓΑ, στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στα κατά τόπον αρμόδια Πρωτοδικεία, στην Ένωση Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος, στις ασφαλιστικές εταιρίες, καθώς και σε λοιπούς φορείς.

Για τους σκοπούς εφαρμογής της διάταξης, οι φορείς υπό την ιδιότητα του Υπεύθυνου Επεξεργασίας θα πρέπει να λαμβάνουν και να τηρούν τα κατάλληλα και αναγκαία τεχνικά και οργανωτικά μέτρα ασφάλειας των στοιχείων, όπως κατ’ ελάχιστον ορίζονται στις σχετικές διατάξεις. Με την υποβολή της αίτησης (του ζημιωθέντα) για την εκτίμηση και καταγραφή ζημιών ή για τη χορήγηση κρατικής αρωγής, ο αιτών θα συναινεί στην επεξεργασία των στοιχείων που υποβάλλει και των διαθέσιμων στοιχείων στους παραπάνω φορείς και στη διαβίβαση των στοιχείων προς τα αρμόδια όργανα, υπηρεσίες και φορείς για την εκτίμηση και καταγραφή των ζημιών ή τη χορήγηση της κρατικής αρωγής.

Η διαλειτουργικότητα της πρώτης παραγράφου δεν υφίσταται προς το παρόν. Προϋποθέτει την έκδοση Κοινής Υπουργικής Απόφασης των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Ψηφιακής Διακυβέρνησης, και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Συνεπώς, οι αρμόδιες προς αναζήτηση στοιχείων υπηρεσίες (Γενική Γραμματεία Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής, Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών, Ο.Τ.Α. β’ βαθμού) θα μπορούν με κάθε άλλο πρόσφορο μέσο να αναζητούν στοιχεία από τους υπόχρεους φορείς. Οι ασφαλιστικές εταιρίες θα πρέπει να ανταποκρίνονται στα ερωτήματα των αρμόδιων υπηρεσιών και επιπλέον να διασφαλίζουν με τα κατάλληλα οργανωτικά μέτρα ασφαλείας την προστασία των διακινούμενων πληροφοριών.

Σε σχέση με το εν λόγω άρθρο, κατά την διάρκεια της διαβούλευσης, η ΕΑΕΕ με επιστολή της στον Υπουργό Κλιματικής Κρίσης, είχε επισημάνει ότι, ως θεσμικό όργανο εκπροσώπησης των ασφαλιστικών εταιριών, δεν συνάπτει ασφαλιστήρια συμβόλαια ούτε τηρεί στοιχεία ασφαλισμένων, τα οποία βρίσκονται αποκλειστικά στις ασφαλιστικές εταιρίες. Στο πλαίσιο αυτό προτείναμε την πρόβλεψη νομοθετικής εξουσιοδότησης για τη δημιουργία και τήρηση ειδικού αρχείου ασφαλισμένων επιχειρήσεων στην ΕΑΕΕ, με στοιχεία που θα παρέχονται από τις εταιρίες μέλη μας. Θεωρούμε ότι η δημιουργία ενός τέτοιου αρχείου θα συμβάλει ουσιαστικά στη διαφανή και αξιόπιστη διασταύρωση στοιχείων, στη συμμόρφωση των επιχειρήσεων με τις απαιτήσεις του νόμου για την ασφαλιστική κάλυψη έναντι φυσικών καταστροφών και στη διευκόλυνση της διαδικασίας χορήγησης κρατικής αρωγής.

Το ίδιο αίτημα για τη δημιουργία ειδικού αρχείου ασφαλισμένων επιχειρήσεων είχαμε υποβάλει και στο Υπουργείο Ανάπτυξης, με κοινοποίηση στον Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης και στον Διοικητή της ΑΑΔΕ, με επιστολή μας τον Ιούλιο 2025. Το αίτημα είχε υποβληθεί στο πλαίσιο της εφαρμογής της διαλειτουργικότητας του άρθρου 4 της ΚΥΑ υπ’ αριθμ. 96806/2025 με τη ΔΙΜΕΑ ως ελεγκτικής αρχής. Οι συζητήσεις με την ΔΙΜΕΑ και τον Υπουργό Κλιματικής Κρίσης για την δημιουργία του ειδικού αρχείου στην ΕΑΕΕ είναι σε εξέλιξη.

▪ Το άρθρο 132 αποσαφηνίζει ότι οι διατάξεις της κρατικής αρωγής που ψηφίστηκαν με τον ν.5116/2024, όπως τροποποιήθηκε από τον ν. 5162/2024, εφαρμόζονται για τις θεομηνίες που εκδηλώνονται από 1.6.2025. Πρόκειται για τις διατάξεις που καθιερώνουν (α) την υποχρεωτική ασφάλιση επιχειρήσεων και αυτοκινήτων έναντι φυσικών καταστροφών (παρ. 4 του άρθρου 5 και παρ. 3 του άρθρου 5Α του ν. 5116/2024) , διάταξη από την οποία προκύπτει ότι η Πολιτεία απαλλάσσεται της υποχρέωσης καταβολής αρωγής στους υπόχρεους και (β) την έκπτωση του ΕΝΦΙΑ για τις κατοικίες μεγάλης αξίας (άνω των 500.000€), που εξαιρούνται της κρατικής αρωγής (άρθρο 5Α ν.4797/2021, όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 10 του ν. 5162/2024).

Τέλος, ως γενικότερου ενδιαφέροντος αναφέρεται:

▪ Το άρθρο 20, που προβλέπει την σύσταση στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Εθνικής Βάσης Δεδομένων Κινδύνων, Απειλών και Απωλειών Καταστροφών, ως ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος που θα λειτουργεί σε εθνικό επίπεδο στο Ενιαίο Κυβερνητικό Νέφος (G-Cloud). Σκοπός της βάσης είναι η υποστήριξη του Εθνικού Μηχανισμού στην πρόληψη, ετοιμότητα, απόκριση και αποκατάσταση έναντι φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών καθώς και η χαρτογράφηση και παρακολούθηση κρίσιμων υποδομών (π.χ. εγκαταστάσεις ενέργειας, ύδρευσης και τηλεπικοινωνιών, μεταφορικές υποδομές, υγειονομικές και εκπαιδευτικές δομές, δημόσια κτίρια στρατηγικής σημασίας).

Η Βάση θα ενσωματώνει δεδομένα από πολλαπλές πηγές (ιστορικά αρχεία, αισθητήρες, δορυφορικές εικόνες, ερευνητικές βάσεις κ.ά.), θα υποστηρίζει τη δημιουργία χαρτών κινδύνου, τη μοντελοποίηση και προσομοίωση σεναρίων (με χρήση μαθηματικών, στατιστικών μεθόδων και τεχνητής νοημοσύνης), καθώς και τη βελτιστοποίηση της διαχείρισης πόρων σε περιπτώσεις κρίσεων.

▪ Το άρθρο 139 που περιλαμβάνει πληθώρα εξουσιοδοτικών διατάξεων για την έκδοση ΚΥΑ των Υπουργών Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ρύθμισης θεμάτων του Ν. 4797/2021, όπως η καταβολή της ενίσχυσης, ο τρόπος καταβολής της και ο τρόπος αφαίρεσης της ενίσχυσης πρώτης αρωγής ή της προκαταβολής.